{"id":842,"date":"2022-03-28T13:38:20","date_gmt":"2022-03-28T11:38:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/euskadiko-muino-zaharrena\/"},"modified":"2022-05-03T09:21:29","modified_gmt":"2022-05-03T07:21:29","slug":"euskadiko-muino-zaharrena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/euskadiko-muino-zaharrena\/","title":{"rendered":"Euskadiko gaztelurik zaharrena"},"content":{"rendered":"\n

Ikerketa arkeologikoak Cerro del Castillon 2021ean<\/strong><\/p>\n\n

Joan den abenduaren 16an, UPV\/EHUren Kultura Paisaien eta Ondarearen UNESCO Katedrako arkeologo Jos\u00e9 Luis Solaunek Kultur Etxean aurkeztu zituen 2021eko udan Cerro del Castillon egindako prospekzioen emaitza harrigarri eta ilusionagarriak. Hitzaldian parte hartu zuten, halaber, Urtzi Llanok, arkitektoak eta UNESCO Katedrako kideak. Jendaurrean aurkeztu zuen proiektua xehetasunez, eta azaltzen joango diren egiturak sendotzearekin jarraitu beharreko urratsak azaldu zituen. Ion Rodriguezek, Balmasedako Orexinal – Kultura eta Ondarea elkartekoak, berriz, azpimarratu zuen Cerro del Castillon egin den jauzi kualitatiboa, hau da, UPV\/EHUren lankidetza 2020ko urtarrila bitartean abian jartzea. \n<\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Jose Luis Solaunek aipatu zuen zergatik izan den Balmaseda hain garrantzitsua historian zehar. Gaztelako goi-ordokiaren eta kostaldearen arteko kokapen geoestrategikoaz, erresumen testuinguruaz, Lope S\u00e1nchez de Menaz eta mendeetan zehar hiribilduak izan duen garrantzia modu batera edo bestera ulertzen laguntzen duten gauza askoz gehiagoz hitz egin zuen. Ondoren, aplikatutako metodologiaz eta Arkitekturaren Arkeologiaz hitz egin zen, baita muinoaren gaineko azterketa gaur egun horretarako dauden teknologien arabera nola banatu den ere. Azaldu zuen espezialistek nola definitzen duten eraikuntza motaren arabera aztertzen dituzten egituren antzinatasuna, erabilitako materialak, nola dauden landuta, erabilitako harrien tamaina, etab. Besteak beste, altxaeretan paramentuak irakurtzeko aldi baterako analisi-metodoei esker, gai dira aurreexistentzia-multzo oso baten eboluzio-kronologia banaka ezartzeko, multzoari zentzua emanez. Hala, Cerro del Castillon gutxienez zortzi horma mota identifikatu ziren, eta horietatik zaharrenak zeintzuk ziren ondorioztatu zen. Horma horietako batetik bi lagin bidali ziren datazio erradiokarbonikoaren bidez aztertzera (Car- bono-14), eta hor agertu zen lehen ezusteko handia: laborategiko emaitzek baieztatu zuten gure gaztelua X. mendearen bigarren erdialdeko uneren batean eraiki zela, 970. urtearen inguruan seguruenik. Horrek esan nahiko luke ia 300 urte atzera egin dela gazteluaren jatorrian, horrek dakarren berrinterpretazio historiko guztiarekin. Balmasedako gaztelua mendeetan eraikita al zeraman hiribilduari Herri-gutuna ematen zaionerako? Horrek guztiak baietz adierazten du. Ikusteko dugun etorkizuna zoragarria da.<\/p>\n\n

Bestalde, proiektuaren beste helburuetako bat Rafael de Lara ingeniarien kapitainaren plano militarrak 1835. urtean adierazten zuen hobia eta horma falsabraga lurpetik ateratzea zen. Eta horretan ari ziren arkeologoak, hondeamakina batekin lurrak mugitzen lagunduta, inork ez zuen horma bat agertu zenean. Eta horri atxikirik, beste bat, gela bat eta ondoko beste gela bat osatuz. Horrela, guztira lau gela daude, bi erdiko galeria baten alde banatan. Galeria horretara karlistek itsututako ate batetik sartzen zen (mendebaldeko harresian identifikatuta zegoen). Lurpetik ateratako eraikina Lehen Karlistaldiko liberalen gotorlekua da, eta uda honetara arte ez zegoen horren ebidentzia nabarmenik. Solaunek azaldu zuenez, kuartel mota horretan ziurrenik bi solairu egongo ziren, prospekzio arkeologikoaren fasean aurkitutako suntsipen-hondar eta teila ugariren lekuko. Aurkikuntza hori muinoan lurpetik ateratzeko geratzen den guztiaren lagin txiki bat da, eta, beharbada, Balmaseda jarriko du orain arte ia arretarik jarri ez zaion historia hurbileko garai baten erreferente handi gisa.<\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Erakusketaren zati handi bat Lehen Karlistaldian muinoaren okupazio-sekuentzia astun eta biziari buruzko azalpenak ekarri zuen, gaur egun ikusten ditugun aurreexistentzien % 90-95 garai horretakoak direla kontuan hartuta. 1834. urtearen amaieran Balmasedara iritsi ziren liberalek Erdi Aroko dorrearen lehen aldaketak egin zituzten, lubaki lehorra eta falsabraga a\u00f1a- 1835. urtean dorrearen erdialdera sartzeko arrapala berreskuratuz. 1836. urtearen hasieran 14.000 soldadu karlista inguruk gaztelua erasotu zuten eta Balmasedan zegoen goarnizio liberala kapitularazi zuten. Handik hilabete eskasera, otsailean, liberalak izan ziren posizioa berreskuratu zutenak, eta une horretan hartu zuen agintea zuen ofizialak gotorlekua bermeekin berreraikitzeko agindua. Horrek guztiak adierazten du defentsak berreraikitzean eraikitzen dela kuartela uda honetan lurpetik atera diren hormen barruan. Muinoko gotorlekua karlistek berrokupatu zuten, liberalek lekua utzi ondoren, kokalekua partzialki erabilezin bihurtu ondoren. Azken horiek oso defentsa prekarioak berreraikitzeko azken esku-hartzeak egin zituzten, harik eta, 1839an, Balmasedako gaztelua behin betiko abandonatu zuten arte, eta, aldez aurretik, berriro suntsitu zuten leherketekin, gaur egun ere guztiz agerian baitaude. Hilabete honetan bertan, Kultur Paisaien eta Ondarearen UNESCO Katedrak proiektuaren web-orria argitaratuko du jendaurrean. Horren bidez, herritarrak hurbilduko ditu muinoaren inguruan egiten diren jarduera eta aurrerapenetara, baina pixkanaka hiriko hirigune osoa integratuko du.<\/p>\n\n

Emaitzak ikusita, argi dago egokia izan dela asmo handiko proiektu ilusionagarri bat babestea, hasi besterik egin ez duena. Balmasedarentzat ona den zerbait etortzear dagoen itxaropenarekin bultza eta konpromisoa hartzea tokatzen da. Espero dezagun adituak gai izango direla paisaiaren, ondarearen eta kulturaren arloetan esku hartzeko, gure hiriarentzako baliabide aktiboak sor ditzaten.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ikerketa arkeologikoak Cerro del Castillon 2021ean Joan den abenduaren 16an, UPV\/EHUren Kultura Paisaien eta Ondarearen UNESCO Katedrako arkeologo Jos\u00e9 Luis Solaunek Kultur Etxean aurkeztu zituen 2021eko udan Cerro del Castillon egindako prospekzioen emaitza harrigarri eta ilusionagarriak. Hitzaldian parte hartu zuten, halaber, Urtzi Llanok, arkitektoak eta UNESCO Katedrako kideak. Jendaurrean aurkeztu zuen proiektua xehetasunez, eta azaltzen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":676,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prentsa-oharrak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=842"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26347,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/842\/revisions\/26347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ondarebizia.balmaseda.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}